Recent Nieuws

8 juni 2021

In mei 2020 gingen stemmen op om feestelijk te herdenken dat Hendrik Freerk Tillema ( 5.7.1870 – 26.11.1952) anderhalve eeuw geleden geboren werd. Tillema , die op de canon Altvoorde staat, is een te weinig bekende pionier voor de Volksgezondheid van de arme kampongbewoners in Indië. Zijn levensloop toont een imponerend karakter: hij begint als apotheker, verdient een fortuin als fabrikant en ijvert onvermoeibaar voor betere hygiënische toestanden voor de Indonesische bevolking. Door de pandemie was dit niet mogelijk. Er is nu gedacht naar een verlate herdenking, zoals immers ook sportgebeurtenissen en zelfs de Olympische Spelen van 2020 een jaar later worden gehouden. Voorstanders wijzen erop dat Tillema in de huidige controverse over het optreden van Nederlanders in het voormalige Indië een van degenen is, die zich onbaatzuchtig hebben ingezet voor het welzijn van de inlandse bevolking. Wij onderzoeken of er genoeg steun bij personen en instellingen bestaat voor zo’n feestelijke herdenking.

6 april 2021

Bij de Raad van State loopt sinds 30 maart het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank in het geschil Altvoorde- Gemeente Voorschoten. Het beroep van Altvoorde werd daarin ongegrond verklaard, want de civielrechtelijke procedure is de aangewezen weg voor de stichting.

Tegen die beslissing zijn vier formele grieven en vijf inhoudelijke grieven aangevoerd, met het herhaald verzoek om prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg te stellen.

De formele bezwaren tegen de uitspraak zijn: de beslissing is niet ondertekend, de ingediende stukken zijn niet allemaal vermeld, er wordt gediscrimineerd in academische titels, alsof mr. de hoogste of belangrijkste titel zou zijn, de beslissing is het onooglijkste document in het dossier. Het is een grauwe kopie met een ezelsoor. De inhoudelijke bezwaren zijn, dat de grondslag voor de uitspraak ten onrechte niet de laatste beslissing van de gemeente is. Daarbij worden alleen de stukken tot 9 april 2020 beoordeeld, alsof daarna niet meer stukken zijn gewisseld, waaronder een vermeerdering van eis met verzoek om prejudiële vragen te stellen. Daarna oordeelt de rechter dat vermelding van de Gramsma op het gemeentelijk beschermd monument een feitelijke handeling is, die geen enkel rechtsgevolg heeft … wat raar is omdat de Erfgoedwet en de Kadernota Erfgoed Voorschoten op het vermelden van namen van toepassing zijn. De rechter vindt verder merkwaardig genoeg dat een verandering van de bestaande rechtspositie van Altvoorde nodig is voor een verzoek volgens de Algemene Wet Bestuursrecht – dat is fout en totaal onbegrijpelijk. Wel wordt daardoor duidelijk dat de rechtbank geen kaas heeft gegeten van nationale tradities en de daarbij in vele wetten en verordeningen voorgeschreven plechtigheden. Tenslotte besluit de rechter met het aanhalen van een besluit, dat zij niet vermeld heeft en niet beoordeeld heeft volgens het procesverloop dat de rechtbank zelf vaststelde.

17 april 2020

30 oktober 2019 MONUMENTEN

In Voorschoten stonden op het monument naast twee neo-gotische engelen (des doods?) namen van verzetslieden. Daar zijn in het dorp straatnamen naar genoemd. Meermalen is gevraagd of behalve verzetslieden ook namen van Voorschotenaren die in dienst sneuvelden op het monument mochten staan. Militairen die in Indië sneuvelden? Een marineman, die omkwam bij de slag in de Javazee? Een infanterist in een Japans krijgsgevangenkamp? Een militair in een politionele actie? Absoluut niet, besliste oud-ambtenaar Leo van der Bijl in 1992. Want: Er zijn wonden die niet het recht hebben te helen. Alleen mensen uit het dorp die in het verzet actief waren mochten op het monument staan. In 2013 kwam als compromis een plaquette die op de muur achter de dorpskerk hun namen vermeldt. Voor de tweede maal werden ze nog later vermeld op liggende zerkjes die voor de stèle werden gelegd. Ook de namen van de Joodse Voorschotenaren die in concentratiekampen omgebracht werden, mochten toen vermeld worden. De stèle zelf bleef alleen de namen van de omgekomen leden van het verzet in het dorp vermelden. Daar is wel wat op aan te merken.

Gezag

Leo van der Bijl had gezag. In de vier maanden dat hij als verzetsman optrad, doodde hij namelijk zelf. Ach, er waren wel meer NSB-ers en Duitsers verdwenen in die tijd. B.  publiceerde in 2012 herinneringen aan zijn acht moorden. Op Sinterklaasmiddag 1944 gaf hij een Duitse deserteur die ondergedoken was, een nekschot op een zeer geschikte plaats voor liquidatie. Hij was mededader toen een SS-er de ongeruste moeder van een 18-jarige geliquideerde jongen, Albert (Frantz) Gramsma wurgde. Met de reputatie van het verzet was het (1946-1949) niet best gesteld, constateerde van der Bijl. Toen W.F. Hermans in De Donkere Kamer van Damokles een moorddorp nodig had, koos hij Voorschoten als plaats. Maar verzekerde Van der Bijl meermalen: Ik heb nergens spijt van. Hoogstens betreur ik dat wij destijds niet nóg een paar nazi’s uit de weg hebben geruimd.

Happy end?

In 2016 kwam een aanpassing. Stenen zerkjes op de grond mochten de gesneuvelden overzee vermelden- de stèle zelf bleef onveranderd domineren. Zo worden de geweigerde militairen zelfs tweemaal vermeld. Ook andere slachtoffers kwamen op de zerkjes te staan.. Joodse Voorschotenaren die in concentratiekampen werden gedood. Gijzelaars. De gemeente ging zelfs verder: er is een steen vrijgehouden. Voor vermoorde dorpsbewoners die alsnog genoemd mogen worden? Daar is reden toe. Want een moeder die angstig bleef vragen naar haar zoon was volstrekt onschuldig. Toch is ze om het leven gebracht door SS-er Adamski en Van der Bijl. Is zij geen oorlogsslachtoffer? Haar te vermelden is een daad van eenvoudige rechtvaardigheid die aangeeft dat Voorschoten niet instemt met het onverhoeds executeren van een terecht ongeruste moeder. Eigenlijk is de belangrijkste stap daarvoor al genomen door de gesneuvelde militairen in Indië en de joodse slachtoffers te vermelden. Tegen het veto van Van der Bijl in. Er kan dus geen sprake meer zijn van gezichtsverlies.

Tijdens de procedure besliste de gemeente alsnog dat het verzoek werd afgewezen, omdat de twee slachtoffers niet waren omgekomen door vijandelijke acties. Dus door bevriende acties? Friendly fire?